Mijn blog

Het fenomeen pourriture noble (en wat schitterende wijnen!)

Fri, 24 Feb 2012 12:55:38 +0100

Pourriture noble (edelrot) is het resultaat van aantasting van de druif door de schimmel botrytis cinerea. Het is een asexueel organisme, dat goed overwintert, en in de lente ontkiemt en sporen vormt. Deze sporen kunnen via wind en water op de druiven geraken, en daar verder groeien. Ze maken kleine gaatjes in de schil van de druif, waardoor de druif vocht verliest en er concentratie plaatsvindt. Ze voeden zich met suiker maar vooral met zuren, en daarbij wordt glycerine gevormd, waardoor er niet alleen sprake is van concentratie -het mostgewicht neemt sterk toe-, maar ook van een verandering (in de verhouding) van vaste stoffen in de druif.
Het moment van aantasting, de gezondheid en de rijpheid van de druiven en de weersomstandigheden bepalen of de beschimmeling positief (edelrot of pourriture noble) of negatief (grijze rot of pourriture grise) is. Wanneer de weersomstandigheden aanhoudend vochtig en niet koud zijn, en zeker wanneer de schimmel via bestaande beschadegingen de druif binnen kan dringen, is de aantasting snel en groeit de schimmel tot een dikke grijze massa: grijze rot. Edele rotting treedt op bij rijpe druiven, wiens schil zacht is, en onder bijzondere weersomstandigheden. De enzymen in de schimmel kunnen dan weliswaar gaatjes maken in de zachtere schil van de druif en aldus voor indroging zorgen, maar de schimmel komt nauwelijks in de druif. Dat komt omdat de warme najaarszon het vocht van de ochtendmist op tijd wegbrandt, en de schimmel inactief maakt. De aantasting verloopt dus heel langzaam en de druiven kunnen, als het weer het toelaat, heel lang blijven hangen. Ze worden in meerdere keren (‘tries’) geoogst en geven na een meestal langdurige vergisting ongekend rijke wijnen, met de typerende geur en smaak van honing en rozijnen.
In het geval van blauwe druiven is aantasting door botrytis cinerea overigens ongewenst, vooral omdat de schimmel oxidatie-enzymen bevat (laccase) die de structuur van de rode en blauwe kleurstoffen -zo belangrijk voor de kleur en indirect ook voor de smaak van rode wijn- kapot maken. Bij witte druiven daarentegen is de aantasting dus soms wel gewenst, en kunnen de sterk ingedroogde en geconcentreerde druiven zoete wijnen leveren van het beste soort. De bekendste wijnen van gebotrytiseerde druiven zijn waarschijnlijk Sauternes en Barsac in Bordeaux (op basis van sémillon), samen met de Beerenauslesen en Trockenbeerenauslesen uit Duitsland (op basis van riesling vooral). Maar natuurlijk doe ik dan andere grote wijnen tekort, zoals Tokaji Aszú uit Hongarije, Bonnezeaux, Quarts de Chaume en Coteaux du Layon uit de Anjou in Frankrijk, bepaalde Sélection de Grains Nobles uit de Franse Elzas, de edelzoete wijnen van de Oostenrijkse Neusiedlersee, en, vooruit dan maar, een enkele uit de Nieuwe Wijnwereld.

Concreter ingaand op de grote edelzoete wijnen van de wereld; als ik een lijstje van tien wijnen zou mogen maken van mijn persoonlijke favorieten, ongeacht jaartal en prijs, dan zou dat er als volgt uitzien:

1. Weingut Robert Weil, Kiedricher Gräfenberg Riesling Beerenauslese Goldkapsel (Rheingau - Duitsland)
Gräfenberg is topterroir en niemand selecteert strenger dan Wilhelm Weil
1. Weingut Egon Müller - Scharzhofberger Riesling Auslese lange Goldkapsel (Mosel (Saar) - Duitsland)
Totaal uniek, elegantie ten top, enorm precies, eindeloze afdronk
1. Château Pierre-Bise, Coteaux du Layon Chaume (Loire - Frankrijk)
Het goud van de Layon, grootse terroirwijn ondanks al het heerlijk
verleidelijke zoet
1. Weingut Willi Schaefer - Graacher Domprobst Riesling Auslese Goldkapsel (Mosel - Duitsland)
Klassieke, onverslaanbare Auslese voor een spotprijs gezien de kwaliteit
1. Château Climens, Barsac (Bordeaux - Frankrijk)
Kracht én elegantie gaan hier perfect samen, zeer geconcentreerd maar
zo mooi fris
1. Domaine Huet, Vouvray Le Haut Lieu Moelleux 1ère Trie (Loire - Frankrijk)
Optimale selectie van chenin met pourriture noble van kleirijke kalk
1. Kracher - Weinlaubenhof, TBA Nº6 Grande Cuvée Nouvelle Vague (Neusiedlersee - Oostenrijk)
Briljante cuvée van chardonnay en welschriesling van de wellicht
grootste specialist van edelzoete wijnen ter wereld
1. Weingut Horst Sauer, Escherndorfer Lump Silvaner Trockenbeerenauslese (Franken - Duitsland)
Ongelooflijke wijn, briljant zuiver en puur, prachtig fris en fabelachtig lang
1. Zind-Humbrecht, Clos Jebsal Pinot Gris Sélection de Grains Nobles (Alsace - Frankrijk)
Uit deze Clos onderaan de Grand Cru Brand komen -niet elk jaar helaas-
weergaloze SGN
1. Château d’Yquem, Sauternes (Bordeaux - Frankrijk)
Vooruit dan, toch in top 10, al was het maar om 1988 en 1947. Laat ze
aub de stijl van de wijnen niet teveel veranderen!

Lars Daniëls MV.

©wijnvanlars.nl 2012

De wijnen die Perswijn niet haalden (deel 3, Champagne!!)

Wed, 28 Dec 2011 20:49:25 +0100

Ieder jaar worden wijn als redacteuren van Perswijn gevraagd om een lijstje in te leveren met onze 5 favorieten wijnen van het jaar onder € 10,00 en de vijf favorieten van meer dan € 10,00. Die laatste categorie vormt natuurlijk geen probleem. Sterker nog, er vallen ieder jaar vele wijnen af, wijnen die net geen plekje onder de beste vijf wijnen halen. Terwijl ze wel degelijk alle aandacht verdienen! Hier volgt een ‘schaduwlijst’, om met HD te spreken, van wijnen die de Perswijnlijst niet haalden.
Dit soort lijstjes krijgt snel het aura van ‘kijk mij nu eens gave wijnen hebben gedronken’, maar ik verzeker u, dat is totaal niet mijn bedoeling. Dit is puur enthousiasme over wijn in al zijn schoonheid. Na de witte en de rode nu een aantal Champagnes, nog net op tijd voor Oud & Nieuw:

Champagne Brut Cuvée William Deutz 1996, Deutz
De topwijn van Deutz, een blend van 65% pinot noir, 30% chardonnay en 5% pinot meunier. Het aroma is mooi gerijpt, met nog wat tonen van appel, ook van rood fruit en briochebrood, maar ook een beetje caramel en venkel. De smaak is complex, mooi droog en krachtig, en heeft grote lengte, met duidelijke zuren. Een mooi voorbeeld van het jaar 1996 en een intrigerend glas Champagne, waar je even de tijd voor moet nemen.
(importeur: Fourcroy Nederland)

Champagne Brut Blanc de Blancs Grand Cru ‘Initial’, Jacques Selosse
De eerste van een aantal prachtige Champagnes tijdens het Perswijnpaneldiner van 2011 en meteen een van de meest karaktervolle. Je proeft de hoge kwaliteit van de basiswijn hier. Mooie tonen van brioche en rijp citrusfruit, maar bovenal enorme zuiverheid en kracht.
(importeur: Turkenburg Tradition)

Champagne Brut Blanc de Blancs Extra Cuvée de Réserve 2000, Pol Roger
Hier komen we bij een van mijn absolute favorieten van 2011, een Champagne met alles wat Champagne moet hebben, maar vooral gewoon een ongelooflijk lekkere wijn. 100% chardonnay uit Grand Cru-wijngaarden in de Côte des Blancs, de wijn heeft 9 jaar kunnen rijpen voor het dégorgement. Superieure Blanc de Blancs, levendig en complex van smaak, een waar visitekaartje van Pol Roger en een bewijs van de hoge kwaliteit van de Millésimés van de beste Grandes Marques.
(importeur: Verbunt)

Champagne Brut Blanc de Blancs 1999, Billecart-Salmon
U zult het wel door hebben, ik ben gek van Blanc de Blancs uit Grand Cru-wijngaarden. Zo ook van deze uit 1999, een rijk, zurenarm jaar. De rijkdom proef je zeker in deze Blanc de Blancs van Billecart-Salmon, maar de wijn heeft meer dan voldoende zuren voor de nodige spanning. De druiven komen trouwens uit Chouilly, Avize en Le Mesnil-sur-Oger, een aantal van de allerbeste dorpen voor chardonnay.
(importeur: Résidence Wijnen/De Gouden Ton Groep)

Champagne Brut Grande Cuvée 1990, Billecart-Salmon
Grande Cuvée 1990 hoort volgens de echte kenners bij de allerbeste Champagnes uit dat legendarische jaar. Een jaar met de bijzondere combinatie van hoge suikergehaltes én wijnsteenzuurgehaltes in de druiven, op basis waarvan vele huizen grote wijnen hebben gemaakt, en zeker Billecart-Salmon. Gemaakt van pinot noir en chardonnay uit de beste Grand Cru-percelen van het huis en gedegorgeerd in 2000; prachtig gerijpt maar nog zeer levendig. Grote wijn.
(importeur: Résidence Wijnen/De Gouden Ton Groep)

Champagne Brut Grand Blanc de Blancs, Gosset
Dan naar een van de ontdekkingen van het jaar 2011, een nieuwe release van Gosset. 100% chardonnay, afkomstig uit de beste dorpen van de Côte des Blancs en uit een drietal dorpen van de zuidoostkant van het Montagne de Reims. Grand Blanc de Blancs is samengesteld uit wijnen uit 2003, 2004 en 2005 en heeft vijf jaar sur lie mogen rijpen. Het is duidelijk te proeven dat de basiswijnen en de opvoeding van hoge kwaliteit zijn geweest. De kleur is zeer licht goudgeel met groene en zilveren weerschijn, en de mousse heel fijn. De Champagne heeft een subtiel maar complex aroma, met rijp geel citrusfruit (citroen, grapefruit), lichte florale tonen en ook wat elegante geuren van de rijping sur lies (hint van briochebrood). De smaak is aangenaam nerveus -met die mooie fijne mousse-, zeer zuiver, vrij strak, licht ziltig en mooi droog (alsof je de kalkbodem proeft), met mooie zuren en goede lengte. Het is een fantastisch aperitief, maar zal ook geweldig smaken bij oesters of een riant plateau fruits de mer. Gosset’s Champagne Brut Grand Blanc de Blancs is zo’n wijn die maar weer eens aantoont dat goede Champagne een unieke wijn is, boordenvol prachtige typiciteit die inimitable is. En daar kunnen er nooit genoeg van zijn, want ze maken de wijnwereld boeiend.
(importeur: Résidence Wijnen/De Gouden Ton Groep)

Champagne Brut Cuvée Paradis, Alfred Gratien
Ronald de Groot, hoofdredacteur van Perswijn, is een groot kenner maar bovenal liefhebber van Champagne. Onlangs tracteerde hij ons, de overige redactieleden, op deze mooie Cuvée Paradis van Alfred Gratien. Cuvée Paradis komt van ‘la tête de cuvée’ (het eerste afloopsap) van de beste chardonnay- en pinot noir-druiven, afkomstig uit enkel Grand Cru-wijngaarden. Het is een soort van ultieme Champagne, in de zin van dat hij staat voor alles waar de beste Champagneproducenten zo goed in zijn (ook Gratien): het assembleren en perfect opvoeden van de mooiste wijnen uit verschillende jaren om er een uniek product van te maken. Cuvée Paradis is een vrij rijke, maar zeer fijne Champagne, een genot om te drinken.
(importeur: Neerlands Wijnhuis)

Champagne Brut La Grande Année 2002, Bollinger
Als ik het dan toch over kenners en liefhebbers van Champagne heb, dan mag Gert Crum natuurlijk niet ontbreken. Voor degenen die hem niet kennen, Gert schreef ondermeer het standaardwerk ‘Champagne Compleet’ (Inmerc, 2008), een must voor iedereen die alles wil weten over Champagne, zijn herkomst en zijn producenten. Gert liet me de nieuwe jaargang van La Grande Année (60% pinot noir en 40% chardonnay, waarvan tweederde uit Grand Cru-wijngaarden) van Bollinger proeven, 2002, die ik trouwens later dit jaar nog eens mocht drinken. En ja, wat moet ik zeggen van deze wijn? Dit is grote Champagne, uit een groot jaar, in een totaal eigen, complexe en zeer verfijnde stijl. Naast rijke tonen van brioche en wat honing, is er ook fijn citrusfruit in de geur. De smaak is nog jong, de wijn heeft nog tijd nodig om op de fles (dégorgement was in juli 2010) te rijpen. En gegeven zijn kracht en zijn zuren is deze wijn een lang leven beschoren.
(importeur: Wijn Verlinden)

Soave Classico Vigneto du Lot 2009, Inama

Tue, 27 Dec 2011 21:21:20 +0100

Stefano Inama is een van de smaakmakers van Veneto. Zijn moderne Cantina is gevestigd in San Bonifacio, ten zuiden van de Autostrada A4 van Verona naar het oosten, een perfecte plek om top kwaliteit druiven te verwerken. Die komen allen uit eigen of gepachte wijngaarden, bijvoorbeeld in de Colli Berici, waar hij zeer succesvol werkt met carmenère, merlot, cabernet sauvignon en raboso veronese. Maar de oorsprong van zijn ouderlijk domein ligt in de oude vulkanische heuvels ten noorden van de eerdergenoemde autosnelweg: die van Soave Classico. Inama’s mooiste wijngaarden liggen op een van de bekendste Cru’s van deze oude DOC: de Monte Foscarino. Stefano heeft mij meerdere keren meegenomen naar boven, die prachtige heuvel op, met zijn bodems van basaltisch lavasteen. Vanaf de bunker niet ver onder de top van Foscarino heb je een fantastisch uitzicht over de zuidhelling, en kun je zowel Soave als Monteforte d’Alpone, de twee belangrijke plaatsen van Soave Classico, zien liggen. Stefano pleegt dan te zeggen: “This is one of the great white wine vineyards in the world”. En ik geloof hem altijd als ik daar sta, maar niet alleen daar. Ook wanneer ik zijn wijnen van de Foscarino-heuvel in het glas heb: Vigneti di Foscarino en Vigneto du Lot. De eerste komt van oude pergola-wijngaarden, Vigneto du Lot van een jongere wijngaard, waar de garganegastokken zijn geleid en gesnoeid volgens het systeem van Vertical Shoot Positioning. Deze snoeiwijze, in combinatie met een strenge groene oogst, geeft Inama zeer geconcentreerde druiven en uiteindelijk zijn meest geconcentreerde Soave Classico. De naam Du Lot refereert trouwens aan de onderstok waarop de garganega is geënt: Rupestris du Lot, een van de eerste phylloxera-resistente onderstokken. Een ander verschil tussen Vigneti di Foscarino en Vigneto du Lot zit hem in de opvoeding: 30% van Du Lot wordt vergist en gerijpt in nieuwe barriques van nobele Franse origine.
Vigneto du Lot 2009 is zeer ‘true to type’, voor degenen die de wijn kennen. Het is een geconcentreerde witte wijn, met wat vanille in de geur, maar ook de voor Foscarino typerende tonen van iris en acacia. De smaak is breed, vol en crèmig, met een laag zurengehalte. Maar denk niet dat de wijn levendigheid mist; er is een mooie zoutige smaak die Du Lot een mineralige structuur geeft. En een grote originaliteit, ondanks zijn chique opvoeding. De wijnen van Inama zijn te koop bij Vino e Olio en Passport Wijnen.

De wijnen die Perswijn niet haalden (deel 2)

Tue, 20 Dec 2011 07:45:26 +0100

Ieder jaar worden wijn als redacteuren van Perswijn gevraagd om een lijstje in te leveren met onze 5 favorieten wijnen van het jaar onder € 10,00 en de vijf favorieten van meer dan € 10,00. Die laatste categorie vormt natuurlijk geen probleem. Sterker nog, er vallen ieder jaar vele wijnen af, wijnen die net geen plekje onder de beste vijf wijnen halen. Terwijl ze wel degelijk alle aandacht verdienen! Hier volgt een ‘schaduwlijst’, om met HD te spreken, van wijnen die de Perswijnlijst niet haalden.
Dit soort lijstjes krijgt snel het aura van ‘kijk mij nu eens gave wijnen hebben gedronken’, maar ik verzeker u, dat is totaal niet mijn bedoeling. Dit is puur enthousiasme over wijn in al zijn schoonheid. Na de witte nu een aantal rode wijnen:

Cerasuolo di Vittoria 2006, Azienda Agricola COS (Sicilië - Italië)
Deze wijn kwam niet in Perswijn, omdat ik deze zelf verkoop. Commercie en journalistiek moeten niet door elkaar heen lopen. Maar hier mag dat lekker wel, vandaar dat ik deze prachtwijn zelfs als eerste noem. Cos, van de vrienden Giambattista Cilia en Giusto Occhipinti, is gevestigd in Vittoria, in het zuiden van Sicilië. Al lange tijd werken ze op biodynamische wijze, waarbij soms traditionele methoden van opvoeding komen kijken, zoals het gebruik van ampforen van gebakken klei. Niet bij deze Cerasuolo trouwens, deze wordt vergist in betonnen kuipen en na 24 maanden rijping ongefilterd gebotteld. Het is een wijn van 60% nero d’avola en 40% frappato, dé unieke druif van Vittoria, die hem een frisheid en elegantie verleent die je niet verwacht in een Siciliaanse wijn. (de wijnen van COS worden geïmporteerd door Heisterkamp en ook door Wijn van Lars verkocht)

Saint-Joseph ‘Les Royes’ 2007, Domaine Courbis (Rhône - Frankrijk)
In het meest zuidelijke dorp van de AOC Saint-Joseph, Châteaubourg, met zijn kasteel pal aan de Rhône, is Domaine Courbis een adres incontournable. Ze maken geweldige Saint-Joseph in wit en rood, en heel goede Cornas. Hun meest bijzondere wijngaard, ‘Les Royes’, ligt in een dal wat van de Rhône af, op de grens met de AOC Cornas. Hier staan grotendeels oude syrahstokken (en een beetje marsanne voor hun witte Saint-Joseph ‘Les Royes’) op kalkrijke kleibodems, met in de ondergrond graniet. De wijngaard is een zeer steil, natuurlijk amfitheater, met een uniek microklimaat; je voelt de verschillen in temperatuur en windsnelheid als je langzaam omhoog rijdt of loopt. De rode Les Royes 2007 is een krachtige wijn, niet zozeer breed van smaak als wel diep, typisch voor mooie syrah uit de noordelijke Rhône. Het beetje nieuwe hout (20%) is prachtig geïntegreerd. Dit is zeer karaktervolle, boeiende wijn, maar bovenal gewoon een genot om te drinken. (verschillende wijnen van Courbis zijn o.a. verkrijgbaar bij Henri Bloem en Vinio)

Côtes de Toul Pinot Noir ‘La Chaponière’ 2009, Domaine Vincent Laroppe (Lorraine - Frankrijk)
Op de terugweg van een korte vakantie in de Vogezen, hadden we een overnachting geboekt bij Domaine Vincent Laroppe in Bruley. Dit uit nieuwsgierigheid, maar ook met het oog op de serie in Perswijn over de Moezel als wijnrivier: De vele gezichten van Mosel. Het werd een onverwacht mooi bezoek aan een voorbeeldig domein, dat niet alleen lekkere Auxerrois en Vin Gris maakt, maar ook heel knappe Pinot Noir. Zeker als de omstandigheden meezitten, zoals in 2009! Alleen dan maakt Michel Laroppe een aparte cuvée van zijn mooiste wijngaard, La Chaponière, bij het kerkje van Bruley. De wijn is diep van kleur, en rijp van geur en smaak, zeer Pinot, maar ook wat rokerig en aards. Het is een prachtwijn, die, indien blind geserveerd, de beste wijnproevers zal doen denken dat ze een goede rode Bourgogne drinken. Dat geintje ga ik trouwens nog eens uithalen....

Schweigener Sankt Paul Spätburgunder Grosses Gewächs 2009, Weingut Freidrich Becker (Pfalz - Duitsland)
Ja, ik hou nu eenmaal van pinot noir/spätburgunder, dus hier nog een. Een Duitse, van een van de meest gerennomeerde producenten van Spätburgunder van Duitsland. En ook een producent die ik nooit super hoog scoorde voorheen, vooral vanwege de dominante tonen van nieuw hout in zijn Grosse Gewächse. Maar met zijn Spätburgunder GG uit de wijngaard Sankt Paul, die in zijn geheel op Frans grondgebied ligt, ben ik helemaal om. Dit is de beste Spätburgunder uit de Pfalz van 2009, zonder twijfel. Wellicht juist ook omdat het hout hier niet zo present is als in Becker’s Kammerberg en Sonnenberg ‘Redling’. En Sankt Paul is een steile wijngaard, met een ondiepe bodem; de stokken staan echt in het kalksteen. Om het M-woord kom je hier nauwelijks heen: dit is een van de meest mineralige Pinot Noirs van Duitsland. En dus ook een van de meest elegante. Mijn score? 93 punten. (de wijnen van Friedrich Becker worden geïmporteerd door Werkhoven Wijnen)

De wijnen die Perswijn niet haalden (deel 1)

Mon, 19 Dec 2011 15:36:03 +0100

Ieder jaar worden wijn als redacteuren van Perswijn gevraagd om een lijstje in te leveren met onze 5 favorieten wijnen van het jaar onder € 10,00 en de vijf favorieten van meer dan € 10,00. Die laatste categorie vormt natuurlijk geen probleem. Sterker nog, er vallen ieder jaar vele wijnen af, wijnen die net geen plekje onder de beste vijf wijnen halen. Terwijl ze wel degelijk alle aandacht verdienen! Hier volgt een ‘schaduwlijst’, om met HD te spreken, van wijnen die de Perswijnlijst niet haalden.
Dit soort lijstjes krijgt snel het aura van ‘kijk mij nu eens gave wijnen hebben gedronken’, maar ik verzeker u, dat is totaal niet mijn bedoeling. Dit is puur enthousiasme over wijn in al zijn schoonheid. Hier eerst een aantal witte wijnen:

Westhofen Kirchspiel Riesling Grosses Gewächs 2010, Weingut Wittmann (Rheinhessen - Duitsland)
Natuurlijk begin ik met een Riesling, en wel mijn favoriete Grosses Gewächs van 2010, zoals gepresenteerd in Wiesbaden eind augustus van dit jaar. Voor het eerst gaf ik mijn hoogste score aan een wijn van Philipp Wittmann, de zeer gedreven, maar aimabele en zelfkritische producent uit Westhofen, in het zuiden van Rheinhessen. Wittmann is al tijden biodynamist, maar een van het allerbeste soort, die zo natuurlijk mogelijke wijn wil maken, omdat dat terroirexpressie en smaak ten goede komt. Het gaat hem dus in eerste instantie om de kwaliteit van de wijn, en biodynamisch werken is het middel tot die kwaliteit. Kirchspiel is een van de beste wijngaarden van de Wonnegau. Met exposities die variëren van op het zuiden tot op het oosten, en een kalkrijke bodem, komen hier klassieke, elegante Rieslings vandaan, waarvan die van Wittmann elk jaar aan verfijning lijken te winnen. Hier zijn motto’s als ‘wijn maken is gecontroleerd niets doen’ geen marketinggeklets, maar werkelijkheid. En aan de basis staan natuurlijk supergezonde druiven, dat proef je. (de wijnen van Wittmann worden geïmporteerd door Pallas Wines)

Coteaux du Layon-Beaulieu Les Rouannières 1995, Château Pierre-Bise (Loire - Frankrijk)
Als er iets is gegroeid dit jaar, dan is het wel mijn fascinatie en liefde voor chenin blanc. Ja, zelfs die voor Zuid-Afrikaanse Chenins, ook dankzij een prachtproeverij van Udo Göebel. Maar en ce qui concerne chenin, gaat niets boven de Loire. En binnen dat immense wijngebied, met al zijn diversiteit, zijn het de wijnen van Coteaux du Layon die mijn hart hebben veroverd. Dat is voor een groot deel te danken aan een bezoek aan Claude Papin van Château Pierre-Bise. Papin is hartelijk, gedreven, filosofisch én down-to-earth, maar bovenal een meesterlijk producent van wijnen van chenin blanc. Binnen zijn grote assortiment, is de Coteaux du Layon van Papin’s favoriete wijngaard, Les Rouannières, een van de hoogtepunten. Deze ligt op een lichte zuidhelling en bevat relatief veel spiliet, een vulkanisch gesteente, dat uniek is voor een deel van Coteaux du Layon. De ligging op de zuidhelling, de stenige bodem en de nabijheid van de Layon maken dat de druiven hier vaak op beste wijze worden aangetast door botrytis. Dat wil zeggen, de schimmel nestelt zich op de druiven en maakt gaatjes, maar de middagzon voorkomt dat deze zich in de druif kan begeven. Dit is het kenmerk van echt nobele rotting en de druiven kunnen dan ook vaak lang blijven hangen. Lang genoeg om half november 2011 de laatste trie mee te maken zelfs. De 1995 gaf Claude Papin ons mee als cadeautje en bleef slechts twee dagen langer in de fles. Toen konden we ons niet mee bedwingen en maakten kennis met een zeldzaam fraaie ‘Godennectar’. Dit is edelzoete Chenin van bijzonder hoog niveau. (de wijnen van Pierre-Bise worden geïmporteerd door Le Vin en Direct)

Hawkes Bay Chardonnay Winemakers Reserve 2009, Esk Valley (Hawkes Bay - Nieuw-Zeeland)
Als er een land is in de zogenaamde ‘Nieuwe Wijnwereld’ (hoe nieuw is die eigenlijk nog?), waar ik een zwak voor heb, dan is het wel Nieuw-Zeeland. Het schoonheid van het land, de ‘natuur’ van de bevolking, het klimaat, het is er heerlijk toeven. Ook op wijngebied fascineert het land me, ondanks dat er best kritiek te leveren valt op de ontwikkelingen van de laatste 10 jaar. Ontwikkelingen waarbij de kwantiteit van de productie meestal belangrijker was dan de kwaliteit. Maar goed, er zijn voldoende producenten wiens focus wel degelijk op kwaliteit ligt. En die zoeken naar originaliteit, naar terroirexpressie in hun wijnen. Zo een iemand is Gordon Russell van Esk Valley. Tijdens een zeer overtuigende proeverij van zijn wijnen eerder dit jaar in Restaurant Lute (zie mijn artikel op de site van Perswijn), was het vooral de Winemakers Reserve Chardonnay 2009 die grote indruk op mij maakte. “It is my take on Burgundy”, zei Russell over de wijn. Het is superieure Nieuw-Zeelandse Chardonnay, op natuurlijke wijze aromatisch, maar niet overdone, ongetwijfeld ook het resultaat van de spontane vergisting. Het zeer beperkte gebruik van nieuw hout (slechts 25% gaat in nieuwe Franse barriques, rest in oudere), een flink deel (40% van de wijn) dat geen malo krijgt en de lange rijping sur lie met beperkte battonage, alles draagt bij aan de karaktervolle, maar elegante stijl van deze wijn. Het proeven van zo’n Chardonnay dwingt je om alle eventuele vooroordelen tegen Nieuwe Wereld Chardonnay te laten varen. (importeur Groupe LFE, diverse verkooppunten)

Bopparder Hamm Feuerlay Riesling Spätlese Feinherb 2010, Weingut Matthias Müller (Mittelrhein - Duitsland)
Toen ik in het voorjaar van 2011 samen met René van Heusden en Frank Jacobs (beide Perswijn) weer eens bij Matthias Müller op bezoek was, vermoedde ik eerlijkheidshalve niet dat hij eind 2011 door Gault Millau tot Winzer des Jahres zou worden uitgeroepen. Niet dat hij dat niet verdient, in tegendeel, zijn wijnen horen bij de beste van Duitsland, al jaren, en zeker als je ook nog naar de prijzen kijkt. Nee, juist omdat Gault Millau in het verleden nogal ‘veilige keuzes’ maakte als het gaat om prestigieuze titels. Een wijnboer uit de kleine Mittelrhein als Winzer des Jahres, dat is best verrassend. Maar natuurlijk niet als je weet waar de wijnen vandaan komen en je ze proeft! Müller heeft vele percelen in de Bopparder Hamm, de grootste aaneengesloten wijngaard van de Mittelrhein, en in 4 van de verschillende delen ervan. Zoals ook in de Feuerlay, het pal op het zuiden gelegen ‘Filetstück’ van Bopparder Hamm, met zijn sterk verweerde leisteenbodem. Normaal komen daar ook grote droge Rieslings vandaan, maar in het matige jaar 2010 was het type Feinherb, met net even wat meer restsuiker, het betere type om te maken. De Feuerlay Spätlese Feinherb 2010 ruikt naar sappige perzikken en vuursteen, is mooi fruitig en lichtzoet van smaak, en heeft een prachtige lengte door opwekkende, maar rijpe zuren. Feinherb vom feinsten!

“Mineraliteit, nog even ongrijpbaar” - over mineraliteit in wijn

Tue, 6 Dec 2011 10:08:27 +0100

Dit artikel is een vervolg op “Een glas vol zwavelverbindingen”.

In Perswijn nummer 7 van 2010, stond een artikel van mijn hand over mineraliteit, een sterk suggestieve (en positieve) proefterm die door het ontbreken van een goede definitie nogal wat vragen oproept. Het was uitdagend getiteld ‘Mineraliteit, een glas vol zwavelverbindingen’ en de strekking was dan ook dat, ondanks het feit dat ik overtuigd ben van een bepalende rol van de bodem in relatie tot aroma’s en smaken in wijn, het heel goed zo kan zijn dat zwavel aan de basis staat van aroma’s die wij als mineraal bestempelen. Het heeft een en ander aan zeer interessante reacties opgeleverd, die ik kort heb samengevat en op basis waarvan ik tot een soort conclusie ben gekomen.

Mineralen zorgen voor structuur
De eerste reactie kwam, niet geheel onverwacht, van mijn zeer gewaardeerde collega Magister Vini Tjitske Brouwer. Zoals de lezers van Perswijn ongetwijfeld weten, is Tjitske een expert als het gaat om biologische wijnbouw, maar dat doet haar eigenlijk tekort; ze weet heel veel van de invloed van de wijngaardbodem op de uiteindelijke wijn. Tjitske draagt terechte nuances aan en een paar interessante ‘nieuwe’ punten. Belangrijk is dat zij mineraliteit meer ziet als een onderdeel van de smaak dan van de geur, iets waar velen het mee eens zijn. Mineralen in wijn zorgen voor structuur, los van zuren en tannine. Deze structuur kan bevordert worden door een zo natuurlijk mogelijke vinificatie, die interventie zo veel mogelijk beperkt. Absoluut waar, naar mijn mening. Een zeer interessant nieuw inzicht is de rol van mychorriza op de opname van mineralen door de plant, maar daarover later meer. Het onbevredigende punt waar ik mee bleef zitten na Tjitske’s bijdrage is heel eenvoudig: waarom noemen we iets mineraal terwijl het in directe zin geen bewezen relatie heeft tot mineralen?

Fruit en benzine
Aad van der Werf, chemicus en register vinoloog, droeg in zijn bijdragen veel context aan, ook in filosofisch opzicht. In zijn laatste schreef hij, dat hij de terughoudendheid van wijnkenners om een aroma te benoemen, terwijl de herkomst ervan onbekend of bewezen ongerelateerd is (zoals vele fruitige tonen die ontstaan zijn tijdens de vergisting), maar merkwaardig vindt. Op zich een goed punt, maar zijn voorbeelden fruit en benzine hebben los van wijn ook een eigen, zeer herkenbare geur; mineralen in hun pure vorm echt niet of nauwelijks. Dat maakt de associatie van aroma’s in wijn met fruit en benzine zeer begrijpelijk en terecht, die met mineralen veel minder. Bovendien, de herkomst van fruitige geuren en ook aroma’s als gôut de pétrole zijn uitgebreid onderzocht. Die van aroma’s die als mineraal benoemd worden, een stuk minder.

Onderdeel van terroir
Ook Fred Nijhuis, redacteur van Proefschrift en groot kenner van o.a. Italiaanse wijnen, reageerde. Hij haalde de woorden aan van Professor Attilio Scienza van de Universiteit van Milaan, die zei dat ‘de mineraliteit die wij in wijn menen te proeven, vooral norisprenoïden zijn, gevormd door carotenen onder invloed van bovenmatig fel zonlicht. Een van de bekendere norisprenoïden, TDN, is de voorloper van de petroleumgeur in bijvoorbeeld bepaalde Rieslings. Norisoprenoïden zijn een terroireffect, hetgeen nog maar eens aangeeft dat mineraliteit en terroir vaak op een lijn worden geschaard. Toch is het duidelijk dat mineraliteit slechts een onderdeel van terroir is en niet gelijk aan.

Kaliumzouten
Een uitvoerige reactie, vanuit een wetenschappelijk oogpunt geschreven, kwam ook van Gerhard Horstink, oenoloog maar ook wijnliefhebber (gelooft u mij!). Zijn grondige uiteenzetting van mineralen in most en wijn, en wat deze wel en niet zouden doen in relatie tot aroma’s en smaak, is duidelijk en er valt weinig tegenin te brengen. Het meest concreet wordt Gerhard als het gaat over zoutvorming (kaliumbitartraat), door wijnsteenzuur en kalium. Het smaakeffect dat hier vanuit gaat, is natuurlijk afhankelijk van het kalium- en wijnsteenzuurgehalte van de wijn, maar ook in het bijzonder van de pH-waarde. Zoals Gerhard uitlegt, worden er naar mate de pH-waarde van een wijn stijgt (en de wijn dus minder zuur is) meer kaliumzouten gevormd, die een ziltige, zoutige, soms zelfs drogende smaak kunnen toevoegen aan wijn. Aangezien kalium de meest voorkomende minerale stof is in wijn, is er hier toch wel sprake van (indirect) effect van mineralen op de smaak van wijn.

Bestaansrecht
Daarmee kom ik op een belangrijke (voorlopige) conclusie: ondanks het feit dat we niet heel veel dichter bij een definitie van ‘mineraliteit’ zijn gekomen, heeft het als proefterm heeft waarschijnlijk meer bestaansrecht in relatie tot het beschrijven van smaakelementen dan van aroma’s in wijn. Het is duidelijk dat een direct effect van mineralen in de wijngaardbodem op geuren in wijn niet bewezen zijn, en dat zal wellicht niet snel gebeuren. De invloed van mineralen op de smaak van wijn is ook niet direct vastgesteld, maar acht ik toch wel aannemelijk.

Open einde
Zoals iedereen zal beamen –omdat het eenvoudigweg te proeven is –, hebben wijnen die op kleinschalige en zo natuurlijk mogelijke wijze worden geproduceerd, meer verfijning en complexiteit dan industrieel vervaardigde wijnen. Dit heeft vele oorzaken, die zowel met de wijnbouw als de vinificatie te maken hebben. Voor een interessant open einde wil ik Tjitske Brouwer MV nog even aanhalen. Zij gelooft dat mineralen in de wijngaardbodem een direct effect hebben op de smaak van de wijn, vooral op de structuur van de wijn. Hoe groter het vermogen van een wijnstok om mineralen uit de bodem op te nemen, des te groter zal het effect op de smaak van een wijn zijn. Het vermogen van een wijnstok om mineralen op te nemen, hangt voor een groot deel af van de aanwezigheid in de bodem van schimmels, die in symbiose leven met de wortels van de plant. In het bijzonder die van mychorriza. Buiten indicaties dat deze schimmel waterstress kan verlichten –iets dat niet onbelangrijk is in het licht van de opwarming van de aarde–, lijkt het aannemelijk dat mychorriza een positief effect heeft op de hoeveelheid en vooral de verscheidenheid aan mineralen die een wijnplant opneemt. En aangezien deze schimmel van nature alleen voorkomt in gezonde, evenwichtige bodems, kan dit goede reclame zijn voor biologische wijnbouw. Een en ander betekent natuurlijk niet direct dat biologisch gemaakte wijn ook ‘mineraliger’ van smaak is, dat is echt nog een brug te ver. Maar dit soort aanwijzingen is een goede reden om nog veel meer onderzoek te doen naar de invloed van bodem en zijn bestanddelen op de aroma’s en smaak van wijn.

In afwachting van de resultaten denk ik dat het goed is de term ‘mineraliteit’ met beleid en mate te gebruiken. Maar in een enkele bijzondere situatie, vind ik dat ik mezelf een zekere associatieve vrijheid moet mogen veroorloven om aroma’s en smaken te beschrijven, die zeer boeiend maar ongrijpbaar zijn.

Bij deze wil ik iedereen – zij zijn hierboven genoemd- bedanken voor hun boeiende bijdragen, en René van Heusden voor zijn moderatie van het forum, zoals na te lezen op de site van Perswijn: www.perswijn.net.

Lars Daniëls MV.

Dit artikel is eerder verschenen in Perswijn nummer 2 van 2011.

©wijnvanlars.nl 2011

“Een glas vol zwavelverbindingen” - over mineraliteit in wijn

Tue, 6 Dec 2011 10:08:15 +0100

Mineralen zijn stoffen die in homogene vaste vorm – meestal in kristalvorm – voorkomen in de vrije natuur; ze vormen het overgrote deel van alle vaste aardse stoffen. Tot de mineralen behoren officieel ook elementen en allerlei zouten, maar de silicaten, zoals veldspaat, kwarts en mica, komen verreweg het meest voor. Ook calciet, een carbonaat dat het hoofdbestanddeel van kalksteen vormt, is een bekend mineraal. Wanneer we het in de wijnwereld over terroirexpressie hebben, komen we algauw uit bij de invloed van de bodem op de geur en smaak van wijn. En aangezien mineralen in de bodem een grote rol spelen, zijn we de term mineraliteit steeds meer gaan gebruiken voor allerlei aroma’s en smaken in wijn die een associatie met de bodemoproepen.

Mineraliteit als proefterm
‘(…) a decidedly mineral-dominated as well as formidably long finish.’ ‘Dusty, almost smoky on the palate with a slightly bitter edge of minerality.’ Zomaar twee citaten uit proefnotities van twee van de bekendste wijnwebsites ter wereld: erobertparker.com en jancisrobinson.com, waarin de term mineraliteit net zo vanzelfsprekend wordt gebruikt als het begrip fruitigheid. En toen ik laatst mijn eigen proefnotities van de Vorverkostung Erste Lage in Wiesbaden teruglas, kreeg ik enigszins kromme tenen, zó vaak had ik het woord mineraliteit gebruikt om een Grosses Gewächs te beschrijven. Dit toont wel aan dat mineraliteit onder wijnprofessionals een volledig geaccepteerde term is en bovendien dient als kwaliteitsaanduiding. Voor welke aroma’s wij de term precies gebruiken, verschilt nogal van persoon tot persoon en dat maakt een goede definitie lastig. Wat opvalt, is dat mineraliteit vaak benoemd wordt bij strakke, droge witte wijnen. Wijnen van riesling, sauvignon blanc, chenin blanc en ook chardonnay uit koele gebieden hebben voor wijnproevers vaak minerale tonen in hun aroma. Aangezien wijnen van deze druiven vrij hoge natuurlijke zuurgehaltes hebben, is het verleidelijk te constateren dat mineraliteit in relatie staat tot zuren. Duitsers hebben het vaak over mineralische Säure, hetgeen die associatie nog eens versterkt.Toch beperkt de proefterm mineraliteit zich wat mij betreft niet tot wijnen met een hoger zuurgehalte. Een voorbeeld van het tegendeel is Condrieu uit het hart van de oude appellatie, van viognier met een zeer laag zuurgehalte, maar met een duidelijk zoutige, minerale afdronk. Of goede Soave Classico, van oude stokken.

Sensorische associatie
Het gebruik van de term beperkt zich niet tot witte wijnen. Ook aan bepaalde rode wijnen worden minerale aroma’s toegeschreven, bijvoorbeeld de wijnen van de Douro en die van bepaalde delen van de Languedoc-Roussillon, zoals Faugères en Collioure. Daarbij valt op dat het om wijnen gaat van stenige, metamorfe bodems, die een directe associatie met hun herkomst oproepen, zoals in Faugères = schiste. Dat gegeven speelt de objectiviteit van het proeven parten. Want de wetenschap dat de beste wijngaarden aan – bijvoorbeeld – de Mosel op leisteenbodems staan of dat de kimmeridgebodem van bepaalde delen van Chablis rijk is aan vuursteen, maakt het verleidelijk om bepaalde aroma’s in Mosel-Riesling en Chablis te benoemen als natte leisteen respectievelijk vuursteen. Dat valt onder het proeven door associatie. Volgens de Duitse prof. Ulrich Fischer, een terroirexpert, is dat iets waaraan de mens nauwelijks ontkomt en dat op zich geen kwaad kan, maar wat nooit tot een betrouwbare standaard voor de term mineraliteit kan leiden.

Oude stokken
Het zou natuurlijk het mooist zijn wanneer er een duidelijke relatie zou zijn tussen mineraliteit en mineralen in de bodem. Aan de basis van een belangrijke theorie ten aanzien van mineraliteit, die men in bepaalde gebieden – en zeker van de kant van de wijnboeren – nog steeds zeer aannemelijk acht, staan oude stokken. Deze, met hun diepgaande en zeer vertakte wortelwerk, nemen minerale stoffen als natrium, kalium, magnesium, fosfor en calcium op uit de bodem en slaan die op in de druiven. Wanneer de opbrengsten per stok laag worden gehouden of van nature zijn, zoals bij oude stokken, zouden ze als zouten of als aromastoffen terug komen in de wijn. Wat voor deze theorie spreekt, is het feit dat wijnen van jonge stokken of van stokken uit wijngaarden die sterk geïrrigeerd worden en waarvan de wortels nauwelijks de diepte in gaan zelden als mineralig worden omschreven. Het feit dat wortels van wijnstokken bijna alle gesteenten kunnen doorwortelen, maakt het haast onwaarschijnlijk dat er uit die gesteenten geen stoffen worden opgenomen die van invloed zijn op het aroma en de smaak van de wijn.

De Fransen
De wetenschap vraagt echter om harde bewijzen en die zijn er niet. “Mineraliteit is een vaag begrip”, zegt ‘onze’ prof. Kees van Leeuwen van ENITA, de Landbouwhogeschool van Bordeaux. Hij gelooft niet dat mineraliteit iets te maken heeft met de opname van mineralen uit de bodem door de wijnstok. Dat is ‘een te simplistische visie’.Als dat zo zou zijn, zou de mineraliteit van een wijn – zoals gezegd een kwaliteitskenmerk– gemakkelijk te vergroten zijn door toevoeging van minerale elementen aan de bodem of direct aan de most. In de praktijk hebben dit soort ingrepen in het algemeen echter weinig effect op de kwaliteit van wijn, behalve om echte tekortkomingen te corrigeren. Grappig genoeg is het vuursteenaroma van Chablis, voor veel proevers een schoolvoorbeeld van minerale expressie, voor wetenschappers juist hét voorbeeld om de mineraliteit-komt-van-de-mineralen-in-de-bodemtheorie te ontkrachten. Het is sowieso al moeilijk voorstelbaar dat zoiets hards als vuursteen aroma zou afgeven aan grondwater, dat door de wortels van de wijnstok wordt opgenomen. En Denis Dubourdieu, wijnproducent, wereldberoemd adviserend oenoloog en hoogleraar aan de Universiteit van Bordeaux, heeft in 2003 aangetoond dat het vuursteenaroma (l’arôme pierre à fusil) van een zwavelhoudende organische verbinding komt, benzeenmethaanthiol, die tijdens de vergisting wordt gevormd (Dubourdieu, Tominaga et al.,2003). Net als Kees van Leeuwen gelooft Dubourdieu dan ook helemaal niet in de rol van mineralen in de geur en smaak van wijn; mineraliteit is een term die hij nooit gebruikt, naar eigen zeggen.

De Duitsers
Zou er sprake kunnen zijn van verschillende visies, vroeg ik me nog even af, tussen, laten we zeggen, het Bordeauxkamp van Van Leeuwen en Dubourdieu en dat van bepaalde Duitse onderzoekers, zoals de eerdergenoemde Ulrich Fischer en zijn voormalige doctoraalstudent, inmiddels prof.Andrea Bauer, de jongste Professorin van Duitsland? Volgens haar is de uitdrukkingskracht van de bodem aangetoond en het effect van het uitgangsgesteente op de geur en smaak van bepaalde wijnen bewezen in haar onderzoek naar de zintuiglijke uitdrukking van terroir in Rieslingwijnen. Een van de opvallendste resultaten daarvan was het bijna geheel met elkaar overeenkomen van de aromaprofielen van een Riesling uit Ürziger Würzgarten (Mosel) en Birkweiler Kastanienbusch (Pfalz). Dat zijn wijngaarden en gebieden die klimatologisch en topografisch enorm van elkaar verschillen. De wijnen hadden maar een beperkt aantal zaken gemeen: de druiven kwamen uit hetzelfde oogstjaar, hadden een vergelijkbaar mostgewicht en de wijnen waren op dezelfde manier gevinifieerd. Maar de grote overeenkomst was natuurlijk dat ze van dezelfde basisbodem kwamen: Rotliegendes. Belangrijk om te beseffen is dat de uitdrukkingskracht van de basisbodem natuurlijk niet alleen maar met minerale inhoud van die bodem te maken heeft. Onderliggende gesteenten en hun verweerde materiaal zijn inderdaad van grote invloed op het doorwortelbare deel van de wijngaardbodem. Maar dat heeft meer te maken met de capaciteit van de bodem om water vast te houden, warm te worden en stikstof te binden, dan met de minerale inhoud van de bodem. En hoewel dit soort Duitse onderzoeken aangeeft dat men er in Duitsland wat anders tegenaan kijkt dan in Bordeaux, moeten zij als wetenschappers toch toegeven dat er geen enkele directe relatie tussen bodemmineralen en aroma’s in wijn is bewezen.

Vergistingsaroma
Maar als mineraliteit niet van mineralen komt, waarvan dan wel? Veel wetenschappers en bepaalde wijnboeren zou het niet verbazen als er, net als bij het vuursteenaroma, een verband bestaat met zwavelcomponenten, die van nature in druiven voorkomen. Tijdens de vergisting
worden hieruit onder andere thiolen gevormd: sterk geurende, zwavelhoudende, organische verbindingen. Sommige daarvan kunnen, in
hoge concentratie, het aroma van een wijn grondig verpesten met een rotte-eierengeur. Maar er zijn ook thiolen die aroma’s opleveren die wij als positief ervaren, zoals de geur van buxus, grapefruit en het cassisaroma in bepaalde witte wijnen, zoals Verdejo uit Rueda. Een intrigerende theorie die de relatie tussen zwavelverbindingen en mineraliteit aannemelijk maakt, heeft te maken met stikstof. Een gebrek hieraan in de bodem van de wijngaard zorgt voor aanmaak van zwavelverbindingen in de most. Gisten hebben namelijk stikstof nodig als voeding. Bij een gebrek aan stikstof in de bodem van de wijngaard en later in de most, zouden gisten bepaalde zwavelhoudende aminozuren (de zogenaamde α-aminozuren methionine en cysteïne) deconstrueren om zo het stikstofdeel vrij te maken. Daarbij komt de zwavelcomponent vrij in de most en wordt daar gereduceerd tot mercaptaan (thiol), dat, mits het gehalte laag is, moeilijk definieerbare aroma’s geeft, die wij als mineralig zouden omschrijven. Tot stikstofarme bodems behoren zeker bepaalde stenige bodems van hellingwijngaarden in de klassieke Europese wijnlanden, zoals langs de Mosel, de Nahe, de Donau en de Rhône. En verdraaid, uit die gebieden komen zeker mineralige wijnen!

Een soort consensus
Is er tot slot toch een soort consensus mogelijk over wat mineraliteit is? Deels, en eigenlijk vooral door te zeggen wat het niet is. Dat er geen directe relatie is met de mineralen in de bodem, lijkt duidelijk, maar dat de bodem wel degelijk een grote rol speelt óók. Velen, wetenschappers en wijnproevers, concluderen dat mineraliteit staat voor het tegenovergestelde van uitbundige fruitigheid; dat wanneer een wijn weinig fruitige aroma’s heeft, men meer mineralige aroma’s meent waar te nemen. Dat zijn niet zelden wijnen die een reductief karakter hebben, door een opvoeding met minimale zuurstofinvloed of een langere rijping sur lie. En daarmee kom ik toch weer uit bij de rol van zwavel in het aroma van (vooral witte) wijnen. Dat is enerzijds een desillusie; ik zei al dat ik de wil heb om te geloven in de magie van de
bodem. En dat geloof ben ik niet kwijt, want bodem is veel meer dan mineralen en ook ik acht de uitdrukkingskracht van basisbodem in
wijn bewezen. Anderzijds voelt het goed, want het geeft een zeker houvast. Het is fascinerend om te volgen hoe de wetenschap langzaam de ontelbare aroma’s van wijn in kaart brengt. En het is wellicht niet zo’n romantisch idee, maar zwavel zou zeer goed aan de basis van allerlei aroma’s kunnen staan, die wij als mineraliteit benoemen.

Lars Daniëls MV.

Dit artikel is eerder verschenen in Perswijn nummer 7 van 2010.

©wijnvanlars.nl 2011

3 jaargangen Clos du papillon

Tue, 15 Nov 2011 09:03:37 +0100

Ik ben de laatste tijd erg gefascineerd door de concepten ‘terroir’ en ‘natuurlijke wijn’. En hoewel het een vaak heel dichtbij het ander ligt, is het wel degelijk zo dat het ander het een kan verpesten. Daarmee bedoel ik dat als het streven een zo natuurlijk mogelijke wijn te maken een doel op zich wordt, dat negatief kan zijn voor de terroirexpressie van een wijn. Dat heeft bijvoorbeeld te maken met de risico’s die het afzien van het gebruik van (voldoende) SO₂ met zich meebrengt. Centraal moet altijd staan: de smaak van de wijn. Het is in een notendop de filosofie van Florent Baumard, eigenaar en wijnmaker van Domaine des Baumard in Rochefort sur Loire. Hij doet naar eigen zeggen ook aan AB, maar dan staat AB niet voor ‘agriculture biologique’ maar voor ‘agriculture Baumard’. Hij is niet zeker niet de enige in de regio die zijn eigen plan trekt met betrekking tot de manier van wijnbouw, en zich niet wil aansluiten bij bekende organisaties van duurzame, biologische of biodynamische wijnbouw, zoals Terra Vitis, AB en Demeter. En dat terwijl we in het gebied van Nicolas Joly zitten, of wellicht wel juist ómdat...
Hoe dan ook, Baumard heeft zijn manier van werken gevonden, de manier die hem past. Centraal staan typiciteit en terroirexpressie, en om die zaken in zijn wijnen te krijgen, werkt hij in principe organisch.
De serie Clos du Papillon die heer Van Heusden en ik te proeven kregen tijdens ons recente bezoek, 2004, 2006 en 2008, bewijst dat terroirexpressie bij Baumard geen loze kreet is, maar écht. En juist daarom was vooral de jaargangstypiciteit zo opvallend. 2004: strak door straffe zuren, 2006: lichtelijk overrijp en lactisch, met een relatief laag zurengehalte, 2008: nog totaal gesloten, maar waarschijnlijk de meest klassieke in de goede zin des woords, want het meest in balans. Voor ieder wat wils dus, maar wat je sowieso krijgt, is een flinke portie van de typiciteit van Savennières: een droge, soms haast wat stalige witte wijn, met een subtiel aroma, een mineralige structuur en duidelijke zuren. Witte wijnen voor bepaalde momenten en soms wellicht voor gevorderden, maar met als grote kwaliteiten authenticiteit en levensduur. En dat kunnen niet veel andere witte wijnen dezer dagen zeggen.
Alle wijnen van Domaine des Baumard zijn te koop bij De Gouden Ton, bijvoorbeeld hier in Amersfoort!

Chianti Classico ‘molto sapido’ van Isole e Olena

Sat, 5 Nov 2011 07:15:48 +0100

Zeker als het even geleden is dat ik mooie Toscaanse wijn heb gedronken, besef ik altijd bij de eerste slok wat ik heb gemist. En dat het te lang geleden was. Vroeger, in mijn tijd bij Passport Wijnen, was dat anders, toen dronk ik bijna niet anders dan Italiaans rood, waaronder heel veel Toscaans.
Goede Chianti Classico, zoals deze van Isole e Olena, is een van de grote vins de typicité van de wereld: met één geur- en smaakindruk ben je in gedachten in de heuvels tussen Florence en Siena. Dat is de kracht van goede Chianti Classico: herkenbaarheid, ondanks een soms ook sterke individualiteit. Want niet iedere Chianti Classico is eender natuurlijk. Gelukkig maar.
Als ik het over een ideaal type ‘gewone’ Chianti Classico heb (dus geen Riserva), dan komt die van Isole e Olena zeer dicht in de buurt. Met andere woorden, dit is eigenlijk perfecte Chianti Classico! Doorslaggevend in deze zijn zijn transparantie en zijn elegantie, waardoor de wijn super doordrinkbaar wordt. De balans tussen de fruitige smaken van zoete kersen, de typerende zuren, en de nodige tannine is bijkans perfect; ik krijg steeds weer zin in een volgende slok. Maar er is meer dan dat, de wijn heeft ook de voor sangiovese kenmerkende florale en aardse aroma’s, en het houtgebruik is perfect gedoseerd.
Sangiovese is natuurlijk het hoofdaandeel van deze wijn, maar de 12% canaiolo geven een klassieke component, en dragen bij aan de transparantie. De touche syrah (3%), een druif waarin eigenaar en wijnmaker Paolo de Marchi (zie foto) al heel lang gelooft, geeft kleur en aroma.
We dronken de wijn trouwens bij een risotto met groene asperges, met daarbij een stukje Italiaanse gekruide, gebakken kip. Het zal u niet verbazen dat de wijn het daarbij perfect deed. En dat de fles sneller dan normaal op was.
Chianti Classico 2009 van Isole e Olena is binnenkort te koop bij Wijn van Lars!

schitterende nieuwe champagne van gosset

Wed, 2 Nov 2011 08:08:27 +0100

De belangrijke tijd voor de Champagnehuizen komt er weer aan en dus is het slim om juist nu te komen met nieuwe releases. Dat zal Gosset ook gedacht hebben. Maar waar bij andere producenten de motivatie louter commercieel is (nieuwe verpakking, zelfde -niet zelden matige- Champagne), zit er bij Gosset meer achter. Met hun Grand Blanc de Blancs (gisterenavond geproefd bij Perswijn, meegenomen door Yvo Couprie) zet het oudste Maison de Vins van Champagne een zeer stijlvolle wijn op de markt, die extra waarde heeft. Zoals de naam aangeeft, is de wijn gemaakt van enkel chardonnay, afkomstig uit de beste dorpen van de Côte des Blancs en uit een drietal dorpen van de zuidoostkant van het Montagne de Reims. Grand Blanc de Blancs is samengesteld uit wijnen uit 2003, 2004 en 2005 en heeft vijf jaar sur lie mogen rijpen.
Het is duidelijk te proeven dat de basiswijnen en de opvoeding van hoge kwaliteit zijn geweest. De kleur is zeer licht goudgeel met groene en zilveren weerschijn, en de mousse heel fijn. De Champagne heeft een subtiel maar complex aroma, met rijp geel citrusfruit (citroen, grapefruit), lichte florale tonen en ook wat elegante geuren van de rijping sur lies (hint van briochebrood). De smaak is aangenaam nerveus -met die mooie fijne mousse-, zeer zuiver, vrij strak, licht ziltig en mooi droog (alsof je de kalkbodem proeft), met mooie zuren en goede lengte. Het is een fantastisch aperitief, maar zal ook geweldig smaken bij oesters of een riant plateau fruits de mer.
Gosset’s Champagne Brut Grand Blanc de Blancs is zo’n wijn die maar weer eens aantoont dat goede Champagne een unieke wijn is, boordenvol prachtige typiciteit die inimitable is. En daar kunnen er nooit genoeg van zijn, want ze maken de wijnwereld boeiend. Bovendien -en ook heel belangrijk- doen ze de grote roem van Champagne echt eer aan, dit natuurlijk in tegenstelling tot alle rommel die er ook onder die naam wordt gemaakt en verkocht.
Deze Champagne en ander cuvées van Champagne Gosset worden verkocht door Résidence Wijnen (alleen voor horeca en handel) en de winkels van De Gouden Ton.